โดนเลิกจ้างมีสิทธิอะไรบ้าง? สิทธิของลูกจ้างที่ควรรู้เมื่อถูกนายจ้างเลิกจ้าง

โดนเลิกจ้างมีสิทธิอะไรบ้าง? สิทธิของลูกจ้างที่ควรรู้เมื่อถูกนายจ้างเลิกจ้าง

การถูกเลิกจ้างเป็นเรื่องที่ไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้น แต่เมื่อเกิดขึ้นแล้ว สิ่งสำคัญที่สุดคือการรู้สิทธิของตนเองตามกฎหมาย เพราะลูกจ้างจำนวนมากสูญเสียสิทธิที่ควรได้รับเพียงเพราะไม่ทราบว่ากฎหมายคุ้มครองอะไรไว้บ้าง

หลายคนเข้าใจผิดว่าเมื่อนายจ้างเลิกจ้างแล้วก็ต้องยอมรับสภาพ หรือคิดว่าบริษัทมีสิทธิไล่ออกได้ทุกเมื่อโดยไม่ต้องจ่ายอะไร แต่ในความเป็นจริง กฎหมายแรงงานกำหนดให้นายจ้างมีหน้าที่ต้องจ่ายเงินและปฏิบัติตามเงื่อนไขหลายประการ

บทความนี้จะอธิบายว่า หากถูกเลิกจ้าง ลูกจ้างมีสิทธิอะไรบ้าง และควรดำเนินการอย่างไรเพื่อรักษาสิทธิของตนเอง

การเลิกจ้างคืออะไร

การเลิกจ้าง หมายถึง การที่นายจ้างแสดงเจตนาไม่ให้ลูกจ้างทำงานต่อไป ไม่ว่าจะเป็นการบอกเลิกสัญญาจ้างโดยตรง การให้ออกจากงาน หรือการกระทำใดที่ทำให้ลูกจ้างไม่สามารถทำงานต่อไปได้

เมื่อมีการเลิกจ้างเกิดขึ้น ลูกจ้างอาจมีสิทธิได้รับเงินและสิทธิประโยชน์หลายรายการตามกฎหมาย

สิทธิข้อที่ 1 ค่าชดเชยตามกฎหมาย

หากนายจ้างเป็นฝ่ายเลิกจ้าง และลูกจ้างไม่ได้กระทำความผิดร้ายแรงตามกฎหมายแรงงาน ลูกจ้างมีสิทธิได้รับค่าชดเชย

ค่าชดเชยจะคำนวณตามอายุการทำงาน ยิ่งทำงานนาน ยิ่งมีสิทธิได้รับค่าชดเชยมากขึ้น

ดังนั้น หากถูกเลิกจ้างโดยไม่มีความผิดร้ายแรง อย่าเพิ่งเชื่อหากมีผู้บอกว่าไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชย ควรตรวจสอบสิทธิของตนเองก่อนเสมอ

สิทธิข้อที่ 2 ค่าจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า

โดยทั่วไป หากสัญญาจ้างกำหนดให้มีการบอกกล่าวล่วงหน้า นายจ้างที่เลิกจ้างทันทีโดยไม่แจ้งล่วงหน้า อาจมีหน้าที่จ่ายค่าจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าเพิ่มเติม

เงินส่วนนี้แตกต่างจากค่าชดเชย และลูกจ้างอาจมีสิทธิได้รับควบคู่กันได้

สิทธิข้อที่ 3 เงินเดือนและค่าจ้างค้างจ่าย

ลูกจ้างมีสิทธิได้รับเงินที่ทำงานไปแล้วทุกบาท ไม่ว่าจะถูกเลิกจ้างหรือไม่ก็ตาม

เช่น

• เงินเดือนค้างจ่าย
• ค่าล่วงเวลา (OT)
• ค่าทำงานวันหยุด
• ค่าคอมมิชชั่น
• ค่าเบี้ยเลี้ยงหรือค่าตอบแทนอื่นที่ถึงกำหนดจ่าย

สิทธิข้อที่ 4 ค่าพักร้อนที่ยังไม่ได้ใช้

หากลูกจ้างมีวันลาพักผ่อนประจำปีที่สะสมไว้และยังไม่ได้ใช้ นายจ้างอาจมีหน้าที่จ่ายเงินแทนวันลาพักผ่อนที่เหลืออยู่

ลูกจ้างจำนวนมากมักลืมตรวจสอบสิทธิส่วนนี้ ทำให้เสียประโยชน์โดยไม่จำเป็น

สิทธิข้อที่ 5 ค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม

แม้นายจ้างจะมีสิทธิเลิกจ้างลูกจ้าง แต่หากการเลิกจ้างนั้นไม่มีเหตุผลอันสมควร หรือไม่เป็นธรรม ศาลแรงงานอาจกำหนดให้นายจ้างจ่ายค่าเสียหายเพิ่มเติมแก่ลูกจ้างได้

ตัวอย่างเช่น

• เลิกจ้างโดยไม่มีเหตุผล
• เลิกจ้างเพราะลูกจ้างใช้สิทธิตามกฎหมาย
• เลิกจ้างเพราะร้องเรียนการกระทำที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย
• เลิกจ้างโดยเลือกปฏิบัติ

กรณีดังกล่าว ลูกจ้างอาจมีสิทธิเรียกร้องค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรมเพิ่มเติมจากค่าชดเชยตามปกติ

อย่ารีบเขียนใบลาออก

เมื่อถูกกดดันให้ออกจากงาน สิ่งที่ลูกจ้างหลายคนทำคือรีบเขียนใบลาออก

การกระทำดังกล่าวอาจส่งผลเสียต่อสิทธิของลูกจ้าง เพราะอาจถูกใช้เป็นหลักฐานว่าลูกจ้างเป็นฝ่ายลาออกเอง

หากไม่ได้ประสงค์ลาออกจริง ไม่ควรเขียนใบลาออก และควรขอให้นายจ้างออกหนังสือเลิกจ้างเป็นลายลักษณ์อักษรแทน

หากถูกเลิกจ้าง ควรทำอย่างไร

1. รวบรวมหลักฐาน

เก็บเอกสารสำคัญทั้งหมด เช่น

• สัญญาจ้าง
• สลิปเงินเดือน
• หนังสือเลิกจ้าง
• ข้อความสนทนา
• อีเมลที่เกี่ยวข้อง

2. ขอหนังสือเลิกจ้าง

หากนายจ้างแจ้งเลิกจ้างด้วยวาจา ควรขอเอกสารยืนยันการเลิกจ้างไว้เป็นหลักฐาน

3. อย่ารีบเซ็นเอกสารที่ไม่เข้าใจ

ก่อนลงลายมือชื่อในเอกสารใด ๆ ควรอ่านรายละเอียดให้ครบถ้วน และเข้าใจผลทางกฎหมายเสียก่อน

4. ร้องเรียนต่อสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน

หากนายจ้างไม่จ่ายค่าชดเชยหรือเงินตามสิทธิ ลูกจ้างควรร้องเรียนต่อพนักงานตรวจแรงงานก่อนเป็นอันดับแรก

การดำเนินการผ่านพนักงานตรวจแรงงานมีค่าใช้จ่ายน้อย ขั้นตอนไม่ซับซ้อน และสามารถช่วยให้ลูกจ้างได้รับสิทธิตามกฎหมายได้รวดเร็วกว่าในหลายกรณี

5. ปรึกษาทนายความด้านแรงงาน

หากมีข้อพิพาทที่ซับซ้อน หรือมีการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม การปรึกษาทนายความจะช่วยให้สามารถประเมินสิทธิและแนวทางดำเนินคดีได้อย่างถูกต้อง

สรุป

เมื่อถูกเลิกจ้าง ลูกจ้างอาจมีสิทธิได้รับค่าชดเชย ค่าจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า เงินเดือนค้างจ่าย ค่าพักร้อน และในบางกรณีอาจมีสิทธิเรียกร้องค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรมได้อีกด้วย

สิ่งสำคัญคืออย่ารีบเขียนใบลาออก หากไม่ได้มีความประสงค์ลาออกจริง และควรรวบรวมหลักฐาน พร้อมร้องเรียนต่อสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานก่อนเป็นอันดับแรก เพื่อรักษาสิทธิของตนเองให้ครบถ้วนตามที่กฎหมายรับรองไว้

การรู้สิทธิของตนเองตั้งแต่วันแรกที่ถูกเลิกจ้าง อาจสร้างความแตกต่างระหว่างการสูญเสียสิทธิหลายหมื่นหรือหลายแสนบาท กับการได้รับความคุ้มครองอย่างเต็มที่ตามกฎหมายแรงงาน